Bioenergetyka szansą dla obszarów wiejskich

 

W publikacji, która powstała w ramach zrealizowanego projektu konferencji „Mikroźródła energii odnawialnej jako podstawa energetyki obywatelskiej  oraz perspektywy ich rozwoju w Polsce i UE” został zamieszczony artykuł Łukasza Hołubowskiego prezentujący  krajowy sektor OZE i zadania Agencji Rynku Rolnego w zakresie monitorowania produkcji biogazu rolniczego oraz energii elektrycznej z biogazu rolniczego, a także rolę ARR jako instytucji monitorującej rynek biokomponentów. Autor w artykule omawia zmiany modelu energetycznego w UE oraz rozwiązania przyjęte w unijnym i krajowym ustawodawstwie w zakresie stosowania energii ze źródeł odnawialnych.

Rada Ministrów 7 grudnia 2010 r. przyjęła „Krajowy Plan Działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych”, który zakłada osiągnięcie przez Polskę w 2020 r. 15,5% udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto oraz 10% udział biopaliw w paliwach transportowych.

Polska dysponuje potencjałem do pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych. Należy te możliwości wykorzystywać w coraz większym stopniu, co jest zgodne z ogólnoświatowymi trendami zmierzającymi do walki ze zmianami klimatu spowodowanymi działalnością człowieka.

Agencja Rynku Rolnego od 2011 r. zajmuje się monitorowaniem produkcji biogazu rolniczego oraz energii elektrycznej z biogazu rolniczego, prowadzi również rejestr biogazowni rolniczych. Uzyskanie wpisu do ww. rejestru uprawnia do rozpoczęcia działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania biogazu rolniczego oraz energii elektrycznej z biogazu rolniczego.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami biogaz rolniczy to gaz otrzymywany w procesie fermentacji metanowej surowców rolniczych, produktów ubocznych rolnictwa, płynnych lub stałych odchodów zwierzęcych, produktów ubocznych, odpadów lub pozostałości z biomasy roślinnej zebranej z terenów innych niż zaewidencjonowane jako rolne lub leśne, z wyłączeniem biogazu pozyskanego z surowców pochodzących z oczyszczalni ścieków oraz składowisk odpadów.

Według stanu na 22 czerwca 2016 r. w Polsce funkcjonowało 90 biogazowni rolniczych. Wszystkie biogazownie rolnicze posiadały zainstalowane silniki prądotwórcze, których moc elektryczna przekroczyła 96,2 MW.

W 2015 r. wytworzono ponad 206 mln m3 biogazu rolniczego z którego wyprodukowanego prawie 430 GWh energii elektrycznej z czego do sieci wprowadzono ponad 341 GWh. Taka ilość energii, przyjmując średnie zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym na poziomie 2,5 MWh rocznie, pozwala na zaspokojenie potrzeb około 135 tys. gospodarstw domowych.

Niski stopień rozwoju sektora biogazu rolniczego jest spowodowany głównie niepewnością inwestorów co do opłacalności planowanych inwestycji. Rozwiązania wprowadzone w nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii, mogą przyczynić się do szybszego niż dotychczas rozwoju tej gałęzi OZE. Umożliwiono również sprzedaż energii elektrycznej wytworzonej przez mikrobiogazownie rolnicze w ramach prowadzonej działalności rolniczej.

Biogazownie rolnicze przede wszystkim utylizują odpady powstające w rolnictwie oraz przemyśle rolno-spożywczym. W 2015 r. w biogazowniach rolniczych przetworzonych zostało blisko 2,5 mln ton surowców. Najwięcej przetworzono gnojowicy, blisko 600 tys. ton, co stanowiło ok. 24% wszystkich wykorzystanych surowców, a jej zagospodarowanie jako odpadu z produkcji zwierzęcej stanowiło istotny problem z uwagi na emisję odorów związaną z jej składowaniem.

Kolejną grupę substratów, stanowiły wszelkiego rodzaje pozostałości z owoców i warzyw. Przetworzono 494 tys. ton tych odpadów, tj. ok. 20% ogółu surowców. Trzecią pod względem ilości grupą substratów był wywar pogorzelniany. W ubiegłym roku przetworzono blisko 440 tys. ton tych odpadów (18% całej ilości surowców). Dopiero na czwartym miejscu znajduje się substrat z celowych upraw, tj. kiszonka z kukurydzy. W ubiegłym roku wykorzystano 416 tys. ton kiszonki z kukurydzy, co stanowiło 17% wszystkich wykorzystanych substratów. Potencjał techniczny biogazu ze wszystkich kierunków produkcji roślinnej i traw oraz produkcji zwierzęcej jest szacowany na 7,86 mld m3 biogazu.

Agencja Rynku Rolnego od 2007 r. pełni rolę instytucji, która monitoruje krajowy rynek biokomponentów, prowadząc m.in. rejestr wytwórców biokomponentów. Wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania biokomponentów, a następnie ich sprzedaży lub zbycia w innej formie czy też przeznaczenia ich do wytwarzania paliw ciekłych lub biopaliw ciekłych jest możliwe wyłącznie po uzyskaniu wpisu do rejestru prowadzonego przez Prezesa ARR. Dyrektywy unijne zobowiązały Polskę do osiągnięcia w 2020 r. 10% udziału biokomponentów w zużytych paliwach ciekłych. Biokomponenty te muszą być wytworzone z surowców pozyskanych na podstawie umowy kontraktacji, umowy dostawy lub surowców rolniczych pozyskiwanych z produkcji własnej wytwórców. Na dzień 22 czerwca 2016 r. w rejestrze wytwórców ujętych było 12 wytwórców estrów metylowych oraz 12 produkujących bioetanol. Głównym surowcem do produkcji estrów metylowych był olej rzepakowy, którego zużyto ponad 750 tys. ton. Można przyjąć, że do wytworzenia takiej ilości oleju należało zużyć ok. 1,8 mln ton nasion rzepaku, co odpowiada mniej więcej 70% krajowej produkcji tego surowca.

Podstawowym surowcem do wytwarzania bioetanolu była natomiast kukurydza. W 2015 r. wykorzystano jej ponad 330 tys. ton. Do produkcji bioetanolu wykorzystywano również destylaty i alkohole wytwarzane w gorzelniach rolniczych (również z surowców rolniczych).

Od 1 października 2015 r. Prezes ARR prowadzi rejestr administratorów systemów certyfikacji oraz jednostek certyfikujących, przyjmuje od tych podmiotów sprawozdania roczne z prowadzonej działalności, a także posiada uprawnienia do przeprowadzania kontroli działalności prowadzonej przez te podmioty.

Obowiązujące regulacje prawne mają na celu dynamiczny rozwój bioenergetyki, zgodnie z ogólnoświatowymi trendami zmierzającymi do walki ze zmianami klimatu spowodowanymi działalnością człowieka.

 

Opracowanie przygotowane na podstawie wystąpienia Łukasza Hołubowskiego Prezesa Agencji Rynku Rolnego podczas konferencji zorganizowanej  przez Europejski Rozwoju Wsi Polskiej w Grodnie k. Międzyzdrojów w dniu 25 czerwca 2016 roku

 

Chcesz otrzymać pełną wersję tego artykułu? Napisz do nas: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.